Những lưu ý khi sử dụng kính đeo mắt

1. Nhu cầu sử dụng mắt kính và thực trạng các cơ sở kinh doanh mắt kính hiện nay

Hiện nay do tình trạng bàn ghế không đúng qui cách, lớp học không đủ ánh sáng, tư thế ngồi học không đúng, chương trình học quá tải, trẻ xem ti vi, chơi trò chơi điện tử, ngồi máy vi tính quá nhiều thời gian… đã làm cho số học sinh bị cận thị ngày càng nhiều. Khảo sát năm 1998 tại

Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy tỷ lệ tật khúc xạ chung là 30,5% trong đó cận thị chiếm hơn 65% trong tổng số học sinh bị tật khúc xạ nhưng đến năm 2003, tỷ lệ tật khúc xạ chung đã tăng lên đến 62,84%, trong đó cận thị chiếm 99,8%. Bên cạnh đó, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, đặc biệt ở các thành phố lớn như TPHCM, ngày càng có nhiều người tiếp xúc và làm việc với máy vi tính với thời gian và cường độ cao dẫn đến số người mắc mắc các tật khúc xạ, đặc biệt là cận thị ngày càng tăng. Do vậy nhu cầu được điều chỉnh kính do các tật khúc xạ như cận, viễn, loạn thị của học sinh, sinh viên và người dân thành phố là rất lớn, đó là chưa kể đến nhu cầu về kính thời trang, kính râm chống bụi, chống nắng… cũng tăng mạnh do ô nhiễm môi trường ngày càng trở nên nghiêm trọng. Vì thế, các cửa hàng kinh doanh dịch vụ mắt kính đã và đang phát triển mạnh. Thành phố Hồ Chí Minh hiện có hơn 400 cơ sở kinh doanh mắt kính. Thế nhưng ngoại trừ một số cơ sở uy tín lâu năm, có bác sĩ hoặc kỹ thuật viên khúc xạ phụ trách khám, đo mắt và tư vấn cho khách hàng thì ở phần lớn các cơ sở còn lại nhân viên bán hàng tự đo, khám, kết luận và cắt kính cho khách hàng. Những nhân viên bán hàng kiêm đo khám mắt này cùng lắm chỉ được tham dự một lớp tập huấn ngắn hạn về quang học, cách sử dụng máy đo điện tử.

Theo số liệu của Ban chỉ đạo thực hiện công tác đào tạo hành nghề dịch vụ kính thuốc - Bộ y tế: tính đến ngày 17/8/2004, trong tổng số 1.392 cơ sở kinh doanh kính thuốc của 42 tỉnh, thành phố hiện mới có 81 cơ sở có cán bộ chuyên môn y quản lý cửa hàng kính thuốc, chiếm tỷ lệ 6% trong đó thành phố Hồ Chí Minh: 29/413 cơ sở, chiếm tỉ lệ 7%. Từ các số liệu trên ta có thể thấy số lượng các cơ sở kinh doanh dịch vụ kính thuốc rất lớn nhưng số cơ sở có cán bộ có trình độ chuyên môn còn quá ít chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế.

Theo ý kiến của một nhà chuyên môn, mặc dù có sự chính xác nhất định, nhưng không bao giờ một máy đo điện tử có thể thay thế một chuyên viên khúc xạ trong việc quyết định ghi đơn kính. Ngồi trước một máy đo tự động, mắt người được đo dễ bị điều tiết. Điều này có thể cho ra kết quả độ cận thị cao hơn mức thực tế. Có nhiều trường hợp bệnh nhân không cận, cận nhẹ hoặc thậm chí là viễn thị, máy vẫn cho ra kết quả cận thị. Để khẳng định được điều này, phải nhờ đến khả năng chuyên môn và kinh nghiệm của người đo, hoặc phải dùng đến 1 loại thuốc chuyên môn để làm ức chế việc điều tiết của mắt người bệnh thì mới cho ra kết quả tin cậy. Như vậy kết quả đo của máy chỉ có giá trị tham khảo, trong những trường hợp trên, nếu chỉ dựa vào kết quả đo của máy thì có thể kết luận độ kính sai (không đúng với loại tật khúc xạ mà bệnh nhân có). Ngoài ra, kết quả đo khám mắt còn tùy thuộc vào những yếu tố như phòng đo có được thiết kế đúng tiêu chuẩn (độ sáng của bảng thị lực, ánh sáng trong phòng, khoảng cách giữa mắt và bảng thị lực), thể trạng người được đo, giờ đo… Cũng theo ý kiến chuyên môn thì sự khác biệt về kết quả trong các lần đo khác nhau khoảng 0.25 độ (cận, viễn, loạn) là có thể chấp nhận được, còn nếu hơn nữa thì phải xem lại, hoặc mắt có vấn đề khác, hoặc người đo khúc xạ không đủ chuyên môn. Đối với những trường hợp đặc biệt phải chuyển người bệnh đến bác sĩ chuyên khoa mắt khám và kết luận toa kính.

2. Tác hại của việc đeo kính không đúng với thị lực của mắt và cách đeo kính đúng

Mắt kính giữ một vai trò quan trọng trong cuộc sống của con người, đặc biệt là đối với những người mắc tật khúc xạ như cận thị, viễn thị, loạn thị… Với những người này, chiếc kính là vật bất ly thân.

Theo các nhà chuyên môn nhãn khoa, việc sử dụng các loại kính điều chỉnh tật khúc xạ, kính râm không đúng tiêu chuẩn sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực của mắt, ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng lao động, học tập và sinh hoạt của người tiêu dùng, tốn kém chi phí mua kính…

Như vậy đeo kính như thế nào cho đúng, còn nếu đeo không đúng sẽ dẫn đến những tác hại gì?

- Đeo kính phải đúng độ của mắt. Đeo kính ít hơn độ của mắt sẽ làm cho người bệnh nhìn không rõ, không thoải mái, hoặc có thể gây nhược thị (Nhược thị có nghĩa là dù cho người bệnh sau này được điều chỉnh và đeo kính đúng với độ của mắt thì vẫn nhìn không rõ). Đeo kính cao hơn độ của mắt (thường gặp trong trường hợp cận thị) có thể gây nhức mỏi mắt hoặc rối loạn điều tiết (nhức đầu, nhức mắt, chóng mặt….

- Lắp kính phải đúng tâm, đúng khoảng cách đồng tử. Lắp kính sai, không đúng tâm thường gây nhức mắt. - Nên chọn gọng kính có độ rộng vừa với gương mặt (không quá rộng hoặc quá hẹp). Gọng quá hẹp sẽ ép vào 2 bên thái dương gây cảm giác không thoải mái. Gọng kính cần được cân chỉnh đúng, không nghiêng lệch vì sẽ gây khó chịu hoặc nhìn mờ đối với trường hợp độ nặng hoặc loạn thị. Hai càng kính nên có độ dài vừa đủ và được chỉnh đúng để khi đeo kính không bị trễ ra ngoài làm cho bệnh nhân nhìn không đúng tâm hoặc không nhìn vào kính. Nếu càng kính quá ngắn sẽ móc vào lỗ tai gây đau và mỏi. Hai bên mũi phải được cân chỉnh đúng nếu không sẽ tạo cảm giác đau và để lại vết ấn lõm gây mất thẩm mỹ.

- Khi sử dụng kính màu, cần mua ở những cửa hàng có uy tín và chọn những sản phẩm có khả năng ngăn chặn tia tử ngoại. Với những mắt kính nhuộm màu được bày bán không có nguồn gốc rõ ràng không những không ngăn được tia tử ngoại mà còn làm tổn hại đến mắt như gây cườm mắt và tổn thương đáy mắt.

3. Làm gì khi nghi ngờ bị tật khúc xạ?

Để đảm bảo được khám và điều trị đúng các tật khúc xạ, tránh các tổn thương thêm cho mắt khi thấy có những dấu hiệu nghi ngờ bị tật khúc xạ như: nhìn không rõ (nhìn xa hoặc nhìn gần không rõ hoặc cả nhìn xa và gần đều không rõ); nhìn hình bị nhòe; hay nheo mắt; đọc sách, xem tivi phải nhìn gần hơn so với bình thường, nhức đầu, nhức mắt… cần đến khám, đặt kính và điều chỉnh tật khúc xạ ở các cơ sở chuyên khoa mắt hoặc các cơ sở kinh doanh kính thuốc đạt yêu cầu về mặt chuyên môn và chất lượng. Thị giác tốt, thoải mái, không gây khó chịu là một trong những yêu cầu hàng đầu trong cuộc sống nhất là khi ở Việt Nam tỷ lệ trẻ em bị tật khúc xạ rất cao, nếu không được khám và chữa đúng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến khả năng học tập, sinh hoạt và phát triển của các em. Do vậy, quí phụ huynh và mọi người cần đặc biệt quan tâm dành thời gian và công sức để đưa trẻ đi khám hoặc tự mình đi khám càng sớm càng tốt tại các cơ sở chuyên khoa mắt hoặc tại các cửa hàng kinh doanh kính thuốc uy tín, đảm bảo về chuyên môn và chất lượng khi thấy có dấu hiệu nghi ngờ bị tật khúc xạ, tái khám định kỳ để theo dõi và điều chỉnh kính phù hợp để tránh làm độ nặng thêm cũng như đảm bảo sự thoải mái, sinh hoạt, khả năng học tập và làm việc của học sinh, sinh viên và những người bị tật khúc xạ.